Onbevlekte ontvangenis in PakawiPark: Witlipbamboeadder krijgt onverwacht twaalf jongen

Door: Jonathan Sansens / Op: 21 juli 2026 / 3 min / België, Pakawi Park

Verzorgers van Pakawi Park keken maandagochtend vreemd op toen ze de vrouwelijke witlipbamboeadder ‘Maria’ wilden voeren. In haar verblijf troffen ze niet alleen de moeder aan, maar ook twaalf pasgeboren jongen. Opmerkelijk, want het vrouwtje leeft al enkele jaren zonder mannetje.

De jongen kwamen ter wereld via parthenogenese, ook wel maagdelijke voortplanting genoemd. Daarbij kan een onbevruchte eicel zich toch tot een jong ontwikkelen, zonder dat er een mannetje aan te pas komt. Het verschijnsel komt bij verschillende reptielensoorten voor, zowel in de natuur als in gevangenschap. Voor zover Pakawi Park kon achterhalen, is dit de eerste keer dat parthenogenese bij een witlipbamboeadder in België wordt vastgesteld.

De verrassing was dubbel, want witlipbamboeadders leggen geen eieren in een nest. De eieren ontwikkelen zich in het lichaam van het moederdier, waarna de jongen levend ter wereld komen. De verzorgers ontdekten de geboorte daardoor pas toen de twaalf kleine slangen al door het verblijf kropen.

Opvallend is ook dat alle twaalf jongen mannetjes zijn. Hoewel er geen vader is, zijn ze geen exacte kopieën van hun moeder. Bij deze vorm van voortplanting wordt het erfelijk materiaal van de moeder opnieuw gecombineerd. Daardoor lijken de jongen genetisch sterk op haar, maar zijn ze niet volledig identiek.

Het geslacht van de jongen hoefde niet via lichamelijk onderzoek te worden bepaald. Dat is maar goed ook: zelfs vlak na hun geboorte zijn witlipbamboeadders al giftig. De verzorgers hanteren en voeren de jonge slangen daarom uitsluitend met lange tangen.

De jongen, die de namen van de 12 apostelen meekregen, krijgen kleine, opgewarmde stukjes kip en eten inmiddels goed. Vanaf dit weekend zijn ze te bekijken in de reptielengang of The Cave van Pakawi Park.

Extra informatie

Witlipbamboeadders planten zich normaal gezien voort met een mannetje. Alleen wanneer er geen mannetje beschikbaar is, kunnen ze overschakelen op parthenogenese. Dit wordt facultatieve parthenogenese genoemd.

Andere reptielen planten zich uitsluitend zonder mannetjes voort. Een bekend voorbeeld is de rouwgekko, een populaire soort onder reptielenhouders. Bij deze dieren spreekt men van obligate parthenogenese.

De jongen van de witlipbamboeadder zijn geen volledige klonen. Bij de vorming van een eicel wordt het DNA van de moeder verdeeld. De eicel kan vervolgens samensmelten met een zogenoemd poollichaampje, dat bij diezelfde celdeling ontstaat en eveneens erfelijk materiaal bevat. Zo ontstaat opnieuw een cel met een volledige set chromosomen, zonder bevruchting door een mannetje.

Bij witlipbamboeadders hebben vrouwtjes de geslachtschromosomen ZW en mannetjes ZZ. Door de manier waarop de chromosomen bij parthenogenese worden gecombineerd, ontstaan ZZ- of WW-embryo’s. De ZZ-embryo’s ontwikkelen zich tot mannetjes. WW-embryo’s zijn niet levensvatbaar en sterven vroeg in hun ontwikkeling.